“De beste dag om een boom te planten is gisteren, de een-na-beste is vandaag.” Sprak Marjan, met stralende ogen en een brede lach. Onder toeziend oog van zo’n vijftig personen uit de gemeenschap en van de pers schopte ze de eerste schep in de grond op het nieuwe landschap ter bevordering biodiversiteit en voedselvoorziening aan de westoever van de Dordtsche Kil. Naast Marjan stond een gezond ogend twee meter hoog jong walnotenboompje die ze zo dadelijk in het soppige vruchtbare stukje uitgegraven aarde zou stoppen. De zon scheen op haar gezicht en het klom langzaam omhoog door een blauwe lentelucht met hier en daar wat onschuldig ogende wolkjes.
Marjan had als wethouder Intersoortelijke Sociale Zaken Dordrecht gepleit voor de aanleg van een stadsvoedselbos dat over twintig jaar zou kunnen voorzien in de helft van de voedselbenodigdheden van de inwoners van de Drechtsteden en de hele Hoeksche Waard. Na zes jaren van gesteggel tussen de gemeentes, het waterschap Hollandse Delta, de provincie Zuid Holland en een positief advies en akkoord van een lokaal burgerberaad, bestaande uit bewoners en agrariërs, mocht vijftigduizend hectare grond eindelijk getransformeerd worden tot de oase die het uiteindelijk zou worden. Het was het eerste voedselbos ter wereld dat werd aangelegd voor grootschalige gemeenschappelijke voedselvoorziening.
Er bestonden al decennia pionierende voedselbosprojecten op het land van avontuurlijke particulieren en wooncoöperaties door het hele land. Ruim de helft van alle gemeentes en vrijwel alle woningbouwcorporaties hadden pilot projecten lopen. De tijdsgeest was rijp voor grootschalige implementatie van de methode voor landbouw en natuurbeheer die zo veel duurzamer en geschikter bleek dan de gangbare monocultuur akkerbouw en veehouderij. Zelfs de biologische polycultuur akkers konden er niet aan tippen. De bestaande initiatieven lieten zien dat de verwachte logistieke uitdagingen overkoombaar waren en uiteindelijk niet een obstakel maar juist een kracht van het systeem vormden.
De akkers in de Hoeksche Waard, maar eigenlijk door het hele land, of wat zeg ik, de hele wereld, brachten over de jaren heen minder en minder op tegen hogere kosten, financieel en ecologisch. Ieder jaar was er weer een grotere nood voor almaar duurder wordende kunstmest, landbouwgiffen en het door de klimaatcrisis steeds schaarser wordende water. De giffen en de mest maakten de grond en het water minder productief en bruikbaar door de uitputting en verontreiniging. De zon werd heter en heter en stortbuien verzopen de jonge aanplant.
Het voedselbos had niet alleen een hogere opbrengst en een minder schadelijke impact op de omgeving en het klimaat, het had zelfs een netto positieve impact. Een groene handafdruk in plaats van een carbon footprint werd genoemd. Vergeleken met niks doen, het landschap laten verwilderen, deed het voedselbos het op de korte termijn beter in het supporten van biodiversiteit en deed het op de lange termijn niet onder aan een oerbos of wild grasland. Bovendien was het voedselbos weerbaar tegen het extreme weer. Boomkruinen stopten de harde regenval voor de meest kwetsbare planten onderop en met bessen gevulde hagen vertraagden de wind in diens tocht over het landschap.
Toen de inwoners en agrariërs eenmaal de feiten zagen, hoefden ze er niet lang over te discussiëren voor ze een unaniem akkoord bereikten. Er klonk een oorverdovend applaus in de congreszaal waar het volledige burgerberaad tien minuten lang stond te klappen en juichen. Niet naar één persoon, maar naar elkaar en wat ze bereikt hadden. Sommigen begonnen elkaar te knuffelen.
Marjan had hard gewerkt en nu eindelijk de koppen de zelfde kant op gekregen. Ze pakte het boompje en stak het de grond in, stopte het in met wat verse compost en dekte het af met een laag verse mulch. De tranen liepen over haar wangen. De pers had ze goed op beeld weten te vangen en publiceerden ze die ochtend nog in de nationale media met de kop: “Vanaf nu wordt alles anders”.
Geef een reactie